ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္လုံး တစ္ၿပိဳင္နက္ပ်က္ဆီးေစတဲ့ တညင္းသီးဟာ စားစရာ မဟုတ္ပါ

2019-08-04 22:03:30


ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္လုံး တစ္ၿပိဳင္နက္ပ်က္ဆီးေစတဲ့ တညင္းသီးဟာ စားစရာ မဟုတ္ပါ

” ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္လုံး တစ္ၿပိဳင္နက္ပ်က္ဆီးေစတဲ့ တညင္းသီးဟာ စားစရာ မဟုတ္ပါ “


တညင္းသီးကို English လို Djenkol Bean လိုေခၚၿပီး၊ သူ႔ရဲ့ Scientific name ကေတာ့ Pithecolobium -lobatum လို႔ဆိုပါတယ္။ တညင္းသီးမွာ လူကိုအက်ိဳးျပဳတဲ့ ဗီတာမင္ဓာတ္ပါဝင္မႈ မရွိပါဘူး။ သူ႔မွာ ပါဝင္တာကေတာ့ လူကို ဒုကၡေပး နိုင္တဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ပါ။ တညင္းသီးမွာ Djenkolic acid ဆိုတဲ့ အဆိပ္ေတြ ၀.၃% ကေန ၁.၃% အထိပါဝင္ပါတယ္။

တညင္းသီးဟာ အဆိပ္သင့္တတ္တဲ့အစားအစာ တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ တညင္းသီးအဆိပ္သင့္ တာကို Djenkilism လို႔ေခၚပါတယ္။ အဆိုးရြားဆုံးကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ ႏွစ္ခုစလုံးတစ္ၿပိဳင္နက္ပ်က္စီးၿပီး အသက္ဆုံးရႈံးတဲ့အထိျဖစ္နိုင္တာပါပဲ။


တညင္းသီးေပါတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ေရႊက်င္နဲ႔ သံေတာင္ႀကီးေဒသေတြမွာ တညင္းသီးအဆိပ္သင့္မႈ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရပါတယ္။ ရာသီမွာ အဆိုးဆုံးျဖစ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္ အဆိပ္သင့္မႈ

ေၾကာင့္ အသက္ဆုံးရႈံးမႈေတြ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အဆိပ္သင့္တဲ့အခါ ေဆး႐ုံ တက္ေရာက္ၿပီး

စနစ္တက်ကုသမႈ မခံယူရင္ေသဆုံးဖို႔ လမ္းပိုမ်ားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။




အဆိပ္သင့္ျခင္း


တညင္းသီးအဆိပ္ရဲ့ ဖြဲ႕စည္းပုံေမာ္လီက်ဳးကေတာ့ အပ္ေခ်ာင္းပုံေလးေတြကို ပုတီးသီသလိုသီထားတဲ့ပုံျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ရွည္ၿပီးတစ္ခုနဲ႔တစ္ခုအလြယ္တကူခ်ိတ္တြယ္နိုင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ခႏၶာကိုယ္မွာ အဆိပ္ေတြဝင္လာရင္ အသည္းက ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္

ကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္က အညစ္အေၾကးေတြကို စြန႔္ထုတ္ေပးပါတယ္။


တညင္းသီးစားလိုက္ရင္ ပါဝင္တဲ့ အဆိပ္ေတြဟာ ေသြးထဲကို အရင္ေရာက္သြားပါတယ္။ ၿပီးတဲ့ အခါ အသည္းကိုေရာက္ပါတယ္။ အသည္းဟာ ခႏၶာကိုထဲကို ေရာက္လာတဲ့ အဆိပ္ေတြကို ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးနိုင္ေပမယ့္ တညင္းသီးမွာပါတဲ့ အဆိပ္ကိုေတာ့ ပ်က္ျပယ္ေအာင္ မလုပ္နိုင္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီအခါ ေက်ာက္ကပ္ကေန စြန႔္ထုတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားရပါတယ္။


ဒါေပမယ့္ တညင္းသီးအဆိပ္ေမာ္လီက်ဳးရဲ့ တည္ေဆာက္ပုံေၾကာင့္ ဆီးႁပြန္ငယ္ေလးေတြ ပိတ္ဆို႔

တတ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးအပ္ေခ်ာင္းပုံ အဆိပ္ေမာ္လီက်ဳးေတြကထိုးလို႔ ေသြးေၾကာေလးေတြ

ေပါက္တတ္ပါတယ္။

အဲဒီအခါ ဆီးသြားရင္ ေသြးပါတာ၊ ဆီးသြားနည္းတာေတြ ျဖစ္လာပါမယ္။ ပိုၿပီးဆိုးလာတဲ့ အခါဆီးလမ္းေၾကာင္းပိတ္ၿပီး ဆီးလုံးဝသြားလို႔ မရျဖစ္လာပါမယ္။ ေက်ာက္ကပ္

ႏွစ္ခုစလုံးက ဆီးမထြက္နိုင္လို႔ တင္းလာၿပီး မခံမရပ္နိုင္ေအာင္ နာက်င္လာပါမယ္။ ေသြးထဲမွာ

Urea နဲ႔ အဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားလာၿပီး ေဆး႐ုံကိုအခ်ိန္မီ တက္ေရာက္ကုသမႈ မခံယူရင္ အသက္ေသဆုံးနိုင္ပါတယ္။


ဒါကို ႐ုတ္တရက္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း (Acute renal failure) လို႔ေခၚပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္သန႔္စင္စက္ (Renal dialysis) နဲ႔ အခ်ိန္မီကုသ နိုင္မွသာ အျမန္ဆုံး သက္သာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။




တညင္းသီးစားမယ္ဆိုရင္


တညင္းသီးမွာပါတဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ဟာ ေရမွာအနည္းငယ္သာ ေပ်ာ္ဝင္တဲ့အဆိပ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

ေပ်ာ္ဝင္ႏႈန္းက ၀.၅% သာျဖစ္ပါတယ္။ တညင္းသီးကို ျပဳတ္လိုက္ရင္ အဆိပ္ဓာတ္နည္းနည္းသာ

ေပ်ာ္ဝင္ၿပီးျပည့္ဝသြားတဲ့ အတြက္ အဆိပ္ေတြထပ္ၿပီးမေပ်ာ္နိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေရနဲ႔ျပဳတ္တဲ့

အခါ တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ မလုံေလာက္ပါဘူး။


အနည္းဆုံး သုံးႀကိမ္မွ ငါးႀကိမ္ထိ ေရမ်ားမ်ားနဲ႔ ျပဳတ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျပဳတ္ၿပီတဲ့ ေရေတြကိုလည္း သြန္ပစ္ၿပီး ေရအသစ္နဲ႔ ထပ္ျပဳတ္ရမွာပါ။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ အႏၲရယ္ေတာ္ေတာ္ေလ်ာ့သြားမွာပါ။ တညင္းသီး အဆိပ္ဟာ ၃၀၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ ေက်ာ္မွသာ ဓာတ္ျပယ္ပ်က္စီးပါတယ္။ ေရဆူမွတ္ဟာ ၁၀၀ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္သာ ရွိတာေၾကာင့္ဘယ္လိုမွ ဓာတ္မျပယ္နိုင္ပါဘူး။ တကယ္လို႔မ်ား မီးဖုတ္ၿပီးစားရင္ အဆိပ္ေတြဟာ ဓာတ္လည္းမျပယ္၊ အျပင္လည္းမေရာက္ေတာ့

100% ခႏၶာကိုယ္ထဲေရာက္ၿပီး ဒုကၡေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။


တညင္းသီးကို ဆားရည္မွာ ၾကာၾကာစိမ္ၿပီးစာရင္ေတာ့ အဆိပ္ေတြေတာ္ေတာ္ေလး ေလ်ာ့နည္းသြား တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ တညင္းသီး အဆိပ္ဟာ ဆားရည္မွာအလြယ္တကူ ေပ်ာ္ဝင္ပါတယ္။

သိပၸံနည္းအရ pH မ်ားေလေလ ေပ်ာ္ဝင္မႈ Solubility မ်ားေလေလျဖစ္ပါတယ္။ အနံ့ျပင္းျပင္း၊ အဆိပ္ျပင္းျပင္း တညင္းသီးစားၿပီးတဲ့အခါ ပါးစပ္မွာနံေနတာ၊ ဆီးသြားရင္ အနံ့ဆိုးတာေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ အဆိပ္ေတြဝင္ေနၿပီလို႔ ဆိုလိုတာပါပဲ။


တညင္းသီးအဆိပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး WHO (1970),South East Journal of Tropical Medicine (1978) စသျဖင့္ထုတ္ျပန္ေရးသားထားတာေတြလည္းရွိပါတယ္လို႔ဆိုတယ္။

ဒါေၾကာင့္ စားၿပီးရင္ ခႏၶာကိုယ္ကိုလည္း ဒုကၡေပးသလို အိမ္သာထဲမွာလည္း အနံ့ဆိုးေပတဲ့ ဒီလို အသီးကို အားလုံး တတ္နိုင္သမၽွေတာ့ မစားသင့္ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။


Credit:ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္လြင္